Περονόσπορος

Περονoσπορος: Ο μύκητας που τον προκαλεί ονομάζεται Phytophtora infestans.

Ο περονόσπορος της πατάτας είναι από τις σοβαρότερες ασθένειες των φυτών και μπορεί να καταστρέψει ολοσχερώς μια καλλιέργεια μέσα σε ελάχιστο χρόνο από την εμφάνισή της. Επιπλέον, εξαπλώνεται ταχύτατα και σε μεγάλες αποστάσεις, ώστε μέσα σε μία-δύο εβδομάδες να μπορεί να προκαλέσει καταστροφή της παραγωγής σε μια ολόκληρη περιοχή. Το κλειδί για την αποφυγή των καταστρεπτικών αυτών συνεπειών του περονοσπόρου είναι ο καλλιεργητής να γνωρίζει ή να προβλέπει τις επικίνδυνες περιόδους για επιδημία περονοσπόρου και να φροντίζει έγκαιρα (προληπτικά) να καλύπτει την καλλιέργειά του για την περίοδο αυτή με ένα κατάλληλο μυκητοκτόνο. 

 PATH mik A03  PATH mik A04 PATH mik A02
 PATH mik A06  PATH mik A01  

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ & ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΟΥ ΣΥΓΧΕΟΝΤΑΙ

Ο περονόσπορος προκαλεί συμπτώματα στο φύλλωμα και στους κονδύλους. Τα προσβεβλημένα φύλλα έχουν έναν σκούρο πράσινο-καστανό χρωματισμό, σαπίζουν και αργότερα ξηραίνονται. Νωρίς το πρωί ή κάτω από πολύ υγρές συνθήκες, το μολυσμένο μέρος του φύλλου εμφανίζει μικρά, άσπρα άκρα, τα οποία είναι οι καρποφορίες του μύκητα με τα σπόρια που βγαίνουν από το φύλλο.Ο μύκητας είναι υποχρεωτικό παράσιτο, και τα σπόριά του δεν αναπτύσσονται σε νεκρή επιφάνεια. Οι μολυσμένοι κόνδυλοι έχουν λίγα εξωτερικά συμπτώματα, το περίδερμα είναι καστανό και λίγο ζαρωμένο. Σε εγκάρσια τομή των κονδύλων, η σάρκα είναι καστανή και ο χρωματισμός αρχίζει κάτω από το περίδερμα. Ο χρωματισμός είναι μερικές φορές ασυνεχής και ποτέ δεν προκαλεί εσωτερικό δακτύλιο στον κόνδυλο.

Σε ευνοϊκές συνθήκες (θερμοκρασίες 10ο-25οC, σχετική υγρασία 95-100%) παράγονται ανά μολυσμένο φυτό μερικά εκατομμύρια σποριάγγεια και ο κύκλος παραγωγή–απόσπαση–διασπορά–βλάστηση των σποριαγγείων επαναλαμβάνεται πολλές φορές, κάνοντας την εξάπλωση της ασθένειας ταχύτατη. Βασικές συνθήκες για τη μετάδοση της ασθένειας από φυτό σε φυτό είναι οι εξής:

  1. Για την παραγωγή σποριαγγείων είναι απαραίτητη η ύπαρξη πολύ υψηλής σχετικής υγρασίας, επί περίπου οκτώ ώρες σε θερμοκρασία γύρω στους 10οC ή μεγαλύτερη. Αυτό γίνεται κυρίως το βράδυ.
  2. Για την ελευθέρωση και διασπορά των σποριαγγείων χρειάζονται άνεμος ή βροχή. Η διασπορά με τον άνεμο γίνεται κυρίως το πρωί. Τα αποκομμένα σποριάγγεια καταστρέφονται μετά από έκθεσή τους στο ηλιακό φως για περισσότερο από δύο ώρες.
  3. Για τη βλάστηση σπορίων και μόλυνση του φυλλώματος, το φύλλωμα πρέπει να παραμένει βρεγμένο για αρκετές ώρες (μέχρι ένα εικοσιτετράωρο) σε σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες, ενώ σε υψηλότερες θερμοκρασίες ο απαιτούμενος χρόνος είναι βραχύτερος. Μακρότερη διατήρηση της διαβροχής του φυλλώματος οδηγεί πάντοτε σε περισσότερες μολύνσεις.

Γενικά, η ασθένεια ευνοείται από τον υγρό και δροσερό καιρό. Οι ευνοϊκότερες καιρικές συνθήκες που συντελούν στην εξάπλωση του περονοσπόρου είναι το φθινόπωρο και την άνοιξη, τις νύχτες με υψηλή σχετική υγρασία που ακολουθούνται από νεφοσκεπείς, βροχερές ημέρες, με ψιχάλες ή ομίχλες το απόγευμα ή το βράδυ. Οι θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 25οC είναι δυσμενείς για το μύκητα, ενώ οι θερμοκρασίες πάνω από 30οC, το καλοκαίρι στον αγρό, σταματούν την ανάπτυξή του χωρίς, όμως, να τον θανατώνουν. Ο μύκητας ξαναρχίζει την παραγωγή των σπορίων και τις μολύνσεις όταν επικρατήσουν χαμηλότερες θερμοκρασίες και βέβαια εφόσον ταυτόχρονα υπάρχει και υψηλή σχετικά υγρασία. Δεν πρέπει να παραβλέπεται και το ιδιαίτερο μικροκλίμα που διαμορφώνεται στο περιβάλλον των φυτών, όπως όταν τα φυτά έχουν πλούσιο και πυκνό φύλλωμα, όταν υπάρχουν υψηλά επίπεδα υγρασίας στις υπό κάλυψη καλλιέργειες κ.λπ. Για την πρόβλεψη των κινδύνων μόλυνσης και την έναρξη των ψεκασμών έχουν αναπτυχθεί και ορισμένα μοντέλα που υπολογίζουν (με χρήση Η/Υ) ένα σχετικό βαθμό επικινδυνότητας, βάσει μετεωρολογικών δεδομένων της περιοχής.

ΧΡΟΝΟΣ ΕΝΑΡΞΗΣ & ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΨΕΚΑΣΜΩΝ

Οι ψεκασμοί κατά του περονοσπόρου πρέπει να γίνονται προληπτικά, δηλ. όταν οι συνθήκες αναμένεται να γίνουν ευνοϊκές για τη μόλυνση των φυτών, αλλά βέβαια πριν τη μόλυνση και πολύ πριν την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Η δράση των περισσότερων μυκητοκτόνων περιορίζεται στο να εμποδίζουν τη βλάστηση των σπορίων του παθογόνου και τη μόλυνση των φύλλων. Ορισμένα μυκητοκτόνα, κυρίως αυτά που περιέχουν μία από τις δραστικές ουσίες cymoxanil, propamocarb, benalaxyl και metalaxyl-M, έχουν και κάποια θεραπευτική δράση περιορίζοντας την ανάπτυξη του μυκηλίου εάν χρησιμοποιηθούν στο χρονικό διάστημα αμέσως μετά τη βλάστηση των σπορίων, αλλά ακόμα και γι’ αυτά η χρήση συνιστάται να είναι προληπτική.

Οι συνθήκες συνήθως αρχίζουν να είναι ευνοϊκές για την ανάπτυξη της ασθένειας από το κλείσιμο των γραμμών της καλλιέργειας και γι’ αυτό συνήθως συνιστάται ο πρώτος ψεκασμός να γίνεται λίγο νωρίτερα. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν υπάρχει υψηλό επίπεδο μολύσματος και ευνοϊκές τοπικές συνθήκες σε μια περιοχή, ίσως χρειασθεί ο πρώτος ψεκασμός να γίνει ακόμα νωρίτερα. Στη συνέχεια, ο ψεκασμός επαναλαμβάνεται ώστε η καλλιέργεια να είναι καλυμμένη έναντι νέων σπορίων και μολύνσεων για όσο διάστημα υπάρχουν ευνοϊκές συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας, όπως αναφέρθηκε παραπάνω. Στο διάστημα αυτό συνιστάται επανάληψη του ψεκασμού σε μεσοδιαστήματα εφτά-δέκα ημερών ή δέκα-δεκατεσσάρων ημερών ανάλογα με το χρησιμοποιούμενο σκεύασμα και την πίεση του μολύσματος.

Επιλογή σκευάσματος ανάλογα με τις συνθήκες και το στάδιο ανάπτυξης της καλλιέργειας

Για τους πρώτους ψεκασμούς, στο στάδιο της ταχείας ανάπτυξης των φυτών της καλλιέργειας, συνιστάται να προτιμώνται τα διασυστηματικά μυκητοκτόνα, ώστε να εξασφαλίζεται η προστασία της νέας βλάστησης που αναπτύσσεται στο μεσοδιάστημα. Τα μυκητοκτόνα αυτά εισέρχονται μέσα στο φυτό και μετακινούνται κυρίως με τη διαπνοή προς τα πάνω, φθάνοντας έτσι στις αναπτυσσόμενες κορυφές και προστατεύοντας τη νέα βλάστηση από τυχόν νέα μόλυνση, πράγμα που αδυνατούν να κάνουν τα μυκητοκτόνα που έχουν δράση επαφής ή διελασματική.

Σε περιπτώσεις που επικρατεί βροχερός καιρός κατά την περίοδο των ψεκασμών, γεγονός που δεν είναι σπάνιο, τα μυκητοκτόνα με διελασματική κίνηση είναι προτιμότερα από τα μυκητοκτόνα επαφής. Τα μυκητοκτόνα αυτά, χωρίς να είναι διασυστηματικά, εισέρχονται μέσα στους ιστούς του φύλλου - σύντομα μετά τον ψεκασμό - και παρουσιάζουν περιορισμένη μετακίνηση μέσα στο ίδιο το φύλλο. Με την μετακίνησή τους αυτή, τα διελασματικά μυκητοκτόνα δεν ξεπλένονται από τυχόν βροχή που θα συμβεί λίγες ώρες (πέντε-έξι) μετά τον ψεκασμό. Αντίθετα, τα μυκητοκτόνα επαφής ξεπλένονται εύκολα και είναι απαραίτητη η επανάληψη του ψεκασμού σε περίπτωση βροχής ή ακόμα και ποτίσματος με τεχνητή βροχή.

Απαραίτητη η εναλλαγή των μυκητοκτόνων

Το πρόβλημα της ανάπτυξης ανθεκτικότητας και της σταδιακής μείωσης της αποτελεσματικότητας είναι υπαρκτό με τον περονόσπορο της πατάτας. Σε περίπτωση που εμφανισθεί το πρόβλημα αυτό σε έναν καλλιεργητή με ένα συγκεκριμένο μυκητοκτόνο, αναμένεται ότι σύντομα θα έχει επιπτώσεις και στους άλλους καλλιεργητές της ευρύτερης περιοχής και η ανθεκτικότητα θα επεκταθεί σε όλα τα μυκητοκτόνα της ίδιας ομάδας (που έχουν τον ίδιο τρόπο δράσης).

Η χρήση μυκητοκτόνων να συνδυάζεται με καλλιεργητικά μέτρα περιορισμού της ασθένειας, όπως:

  • τη χρήση ανθεκτικών ποικιλιών, όπου είναι δυνατόν,
  • τη χρήση πιστοποιημένου, απόλυτα υγιούς, πατατόσπορου και υγιών φυταρίων τομάτας για την εγκατάσταση της καλλιέργειας,
  • την καταστροφή κονδύλων από την προηγούμενη καλλιέργεια που έμειναν στο χωράφι καθώς και φυτών “εθελοντών”,
  • την αποφυγή καλλιέργειας τομάτας κοντά σε καλλιέργειες πατάτας και
  • την απομάκρυνση της υπερβολικής υγρασίας από το θερμοκήπιο.
  • Πριν συγκομίσετε μια καλλιέργεια πατάτας με προσβολές στο φύλλωμα, κόψετε ή αποξηράνετε πρώτα το υπέργειο μέρος και αφήστε να περάσουν δεκατέσσερες ημέρες, για να μην μολυνθούν οι κόνδυλοι (σαπίζουν στην αποθήκη).
More in this category: « Αλτερναρίωση