Ακτινομύκωση

PATH VAK A01  PATH VAK A02 

H ασθένεια είναι συχνή στους αγρούς καλλιέργειας πατάτας και η ζημία που προκαλεί είναι κυρίως η ποιοτική υποβάθμιση των παραγόμενων κονδύλων, ενώ έχει μικρή αρνητική επίδραση στην συνολική απόδοση και στην ικανότητα διατήρησης των κονδύλων στην αποθήκη.

ΑΙΤΙΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ: Η ασθένεια προκαλείται από ορισμένα είδη βακτηρίων που ανήκουν στο γένος Streptomyces.

ΦΥΤΑ ΕΥΠΑΘΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ: Το παθογόνο εκτός από την πατάτα προσβάλει και άλλα φυτά με σαρκώδη ρίζα, όπως παντζάρια, σακχαρότευτλα, γογγύλια, ραπανάκια και καρότα.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ: Τα συμπτώματα της ακτινομύκωσης παρατηρούνται μόνο στους κονδύλους. Οι κόνδυλοι μπορεί να προσβληθούν σε αρχικά στάδια ανάπτυξης και στις περιπτώσεις αυτές εμφανίζουν μικρές, ερυθροκαστανές, υδατώδεις κηλίδες στο περίδερμα, οι οποίες σταδιακά διαπλατύνονται καθώς προχωρεί η ανάπτυξη των κονδύλων και στη συνέχεια καθίστανται φελλώδεις και νεκρωτικές. 

ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΤΟΥ ΒΑΚΤΗΡΙΟΥ & ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΥΝΟΪΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΘΕΝΕΙΑΤο παθογόνο επιβιώνει στο έδαφος και διασπείρεται με τα εργαλεία/μηχανήματα κ.λπ., που έρχονται σε επαφή με αυτό, τον αέρα και το νερό, καθώς και με το πολλαπλασιαστικό υλικό, συμπεριλαμβανομένου του πατατόσπορου. Η φύτευση μολυσμένου πατατόσπορου μπορεί να οδηγήσει σε εμφάνιση της ασθένειας στους κονδύλους της επόμενης σοδειάς. Επίσης, επιβιώνει στα φυτικά υπολείμματα, αλλά και στον εντερικό σωλήνα των ζώων· στη δεύτερη περίπτωση, εισέρχεται στην κοπριά με την οποία μπορεί να μεταφερθεί στον αγρό. Κατά την αποθήκευση, επιβιώνει στις εσχαρώσεις των κονδύλων χωρίς να παρατηρείται επιδείνωση της ασθένειας. Στους κονδύλους εισέρχεται μέσω των φακιδίων και ενίοτε μέσω πληγών. Η ασθένεια ευνοείται σε ξηρά, αμμώδη, καλώς αεριζόμενα, αλκαλικής αντίδρασης εδάφη. Επίσης, η υψηλή θερμοκρασία εδάφους (25-30οC) είναι ευνοϊκή για την εκδήλωσή της. Η «κοινή» ακτινομύκωση ευνοείται σε επίπεδο Ph εδάφους πάνω από 5,2, ενώ η «όξινη» σε pH 4,0 έως 5,2. Το S. acidiscabies δεν επιβιώνει στο έδαφος τόσο εύκολα όσο το S. scabies, και, γενικά, όταν δεν υπάρχει φυτό ξενιστής.

ΤΡΟΠΟΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ:Για την αντιμετώπιση της ασθένειας συστήνονται τα ακόλουθα:

- η φύτευση σε μη μολυσμένα χωράφια, με την επιλογή αγρού για φύτευση πατάτας μη βεβαρημένου με ιστορικό σοβαρής προσβολής από το παθογόνο,
- η φύτευση υγιούς πατατόσπορου, με την επιλογή κατάλληλου πολλαπλασιαστικού υλικού,
- ολοκληρωμένες καλλιεργητικές φροντίδες, όπως διόρθωση pH, λίπανση, άρδευση, φυτοπροστασία.
  • Για μικρές διορθώσεις του pH του εδάφους και διατήρησή του μεταξύ 5.0-5.2 (ελαφρώς όξινο), κρίνεται αναγκαία η εφαρμογή λιπασμάτων, όπως της θειϊκής αμμωνίας, που αυξάνουν την οξύτητα. Είναι απαραίτητο να αποφεύγονται τα βελτιωτικά υλικά εδάφους που αυξάνουν την αλκαλικότητα (ασβεστόλιθος). Σε περιπτώσεις πολύ όξινων εδαφών που επιβάλλεται ασβέστωση, η προσθήκη ασβεστούχων υλικών πρέπει να γίνεται ύστερα από ειδική εδαφολογική εξέταση προκειμένου να προσδιορίζονται επακριβώς οι αναγκαίες ποσότητες. Επίσης, απαιτείται εδαφολογική ανάλυση στις περιπτώσεις διόρθωσης πολύ αλκαλικού pH με προσθήκη θείου ή άλλων υλικών οξίνισης. Η μείωση αλκαλικού pH είναι ιδιαίτερα δυσχερής και η χρησιμοποίηση θείου αποβαίνει δαπανηρή, ιδίως σε βαριά εδάφη. 
  • Να εφαρμόζεται χλωρή λίπανση με βίκο, σόγια ή λούπινο, όχι όμως με μηδική.
  • Να αποφεύγεται η ενσωμάτωση της καλαμιάς των σιτηρών στο έδαφος.
  • Να αποφεύγεται ή να περιορίζεται η χρήση κοπριάς, ιδίως όταν δεν είναι καλά χωνεμένη, γιατί μπορεί να περιέχει το παθογόνο, ενώ ταυτόχρονα η υψηλή περιεκτικότητά της σε οργανική ουσία ευνοεί τον πολλαπλασιασμό του.
  • Συνιστάται επαρκής άρδευση των αγρών, ώστε να διατηρείται η υγρασία στο επίπεδο υδατοχωρητικότητας του εδάφους (πάνω από -0.4 bar) κατά την κρίσιμη περίοδο των 2-6 εβδομάδων, αμέσως μετά την έναρξη κονδυλοποίησης. Η διάρκεια της περιόδου αυτής εξαρτάται από την ποικιλία, το κλίμα και τις καλλιεργητικές πρακτικές.
  • Επιβάλλεται η καταπολέμηση εντόμων εδάφους και νηματωδών που προσβάλλουν τους κονδύλους πατάτας.
  • Να αποφεύγεται η απόρριψη μολυσμένων κονδύλων στον αγρό, ή η χρήση τους ως ζωοτροφή.
  • Σε αγρούς με μεγάλο πληθυσμό του παθογόνου, να εφαρμόζεται 3-4ετούς αμειψισπορά με φυτά μη ξενιστές (π.χ. μηδική, σόγια, σιτηρά, καλαμπόκι, τομάτα) πριν την επαναφύτευση πατάτας.